Mediacja i moderacja - co to i kiedy

Mediacja odpowiada na pytanie „dlaczego" - czy zmienna X wpływa na Y poprzez trzeci czynnik (mediator). Moderacja odpowiada na pytanie „kiedy" - czy siła związku X-Y zależy od kolejnej zmiennej (moderatora).

To analizy wymagające poprawnego wskazania ról zmiennych i ostrożnej interpretacji efektów pośrednich (często z bootstrappingiem, np. w makrze PROCESS). Ze względu na złożoność zwykle realizuje je statystyk - w naszym serwisie należą do ścieżki „zlecenie statystyka", a nie automatu.

Przykład mediacji: stres (X) obniża satysfakcję z życia (Y) poprzez pogorszenie snu (mediator) - sen wyjaśnia MECHANIZM. Przykład moderacji: związek stresu z wypaleniem jest silniejszy u osób o niskim wsparciu społecznym niż u osób o wysokim - wsparcie wyznacza WARUNKI. Typowy błąd to mylenie tych ról albo wnioskowanie o mediacji z danych przekrojowych tak, jakby dowodziły przyczynowości.

Wskazówka: efekty pośrednie testuje się dziś zwykle bootstrappingiem (np. makro PROCESS), a nie starszą metodą Barona i Kenny. Ze względu na złożoność i łatwość o błąd interpretacyjny te analizy prowadzi u nas statystyk (ścieżka „zlecenie statystyka"), a nie automat.

Mediacja i moderacja to analizy zaawansowane, w których łatwo o błąd interpretacyjny - dlatego prowadzi je u nas statystyk. Jeśli Twoje hipotezy dotyczą mechanizmu („dlaczego") lub warunków („kiedy") zależności, opisz je przy wycenie albo skonsultuj z asystentem.