Jak opisać badaną próbę w pracy - charakterystyka grupy badanej z przykładem

Opis badanej próby otwiera część empiryczną pracy. Zanim przejdziesz do hipotez, czytelnik musi wiedzieć, kogo zbadałeś: ile osób, jak zostały dobrane i jakie mają cechy. Bez tego nie oceni, do kogo odnoszą się wyniki, a recenzent pierwsze pytanie zada właśnie o próbę. Dobrze przygotowana charakterystyka zajmuje zwykle jedną tabelę i dwa, trzy akapity tekstu.

Poniżej znajdziesz listę elementów, które powinny się w niej znaleźć, zasady raportowania poszczególnych zmiennych oraz kompletny przykład z tabelą i opisem słownym. Liczby w przykładzie pochodzą z przykładowych danych i zostały policzone.

Co zawiera charakterystyka badanej próby

• Liczebność próby analitycznej (N), czyli liczba osób, których dane weszły do analiz.
• Sposób doboru próby i miejsce oraz czas zbierania danych, jeśli nie opisałeś ich w rozdziale metodologicznym.
• Informacja o ankietach odrzuconych: ile ich było i dlaczego (niekompletne, niespełnione kryteria włączenia).
• Rozkład podstawowych cech demograficznych: płeć, wiek, wykształcenie, miejsce zamieszkania.
• Cechy związane z tematem pracy, na przykład staż pracy, rok studiów, rodzaj oddziału, czas trwania choroby.
• Liczba braków odpowiedzi przy każdej zmiennej, jeśli występują.

Wytyczne APA dotyczące raportowania badań ilościowych (JARS) wymagają opisu głównych cech demograficznych uczestników, kryteriów włączenia i wyłączenia oraz liczby osób na każdym etapie badania. Nawet jeśli Twoja uczelnia nie stosuje APA w całości, ten zestaw jest dobrym punktem odniesienia.

Gdzie w pracy umieścić opis próby

Są dwa zwyczaje. W pierwszym charakterystyka badanej grupy jest ostatnim podrozdziałem rozdziału metodologicznego, obok opisu narzędzi i przebiegu badania. W drugim otwiera rozdział z wynikami. Oba są poprawne, wybierz ten, którego oczekuje promotor, i nie powielaj opisu w dwóch miejscach. Sposób doboru próby, z uzasadnieniem i ograniczeniami, należy do metodologii. Szerzej omawia go tekst o tym, jak przeprowadzić dobór próby badawczej.

Jak raportować wiek

Wiek to zmienna ilościowa, więc podstawowy zapis to średnia, odchylenie standardowe i zakres: „w wieku od 21 do 44 lat (M = 28,46, SD = 4,73)”. Jeśli rozkład wieku jest wyraźnie skośny, co w próbach studenckich i pracowniczych zdarza się często, bo większość osób jest młoda, a kilka znacznie starszych, dodaj medianę. W przykładzie poniżej skośność wieku wynosi 1,02, a mediana 27,5 roku, czyli połowa badanych nie przekroczyła 27,5 roku, choć średnia jest wyższa.

Przedziały wieku (na przykład 21-25, 26-30) przydają się, gdy chcesz pokazać strukturę albo porównać grupy wiekowe, ale nie zastępują średniej i odchylenia. Jeśli w ankiecie pytałeś o wiek w przedziałach, nie policzysz średniej. Wtedy podajesz liczebności i procenty w przedziałach oraz przedział, w którym leży mediana. To jeden z powodów, dla których w kwestionariuszu lepiej pytać o wiek liczbą.

Płeć i inne zmienne nominalne

Dla płci, miejsca zamieszkania, stanu cywilnego i podobnych zmiennych podajesz liczebność i procent każdej kategorii: „w badaniu wzięło udział 97 kobiet (66,4%) i 47 mężczyzn (32,2%), a 2 osoby (1,4%) nie podały płci”. Najpierw liczba, potem procent w nawiasie, albo odwrotnie, byle konsekwentnie w całej pracy. Przy próbach poniżej około 20 osób procenty bywają mylące, bo jedna osoba to kilka punktów procentowych, więc wtedy lepiej podawać same liczebności.

Gdy w próbie wyraźnie przeważa jedna kategoria, napisz to wprost i odnieś się do tego w ograniczeniach. Przewaga kobiet w próbie pielęgniarek odpowiada strukturze zawodu, ale przewaga kobiet w badaniu o kierowcach zawodowych to sygnał, że dobór próby coś zniekształcił.

Wykształcenie i zmienne porządkowe

Wykształcenie, rok studiów czy ocena stanu zdrowia to zmienne porządkowe. Raportujesz je liczebnościami i procentami, w kolejności zgodnej z naturalnym uporządkowaniem kategorii (od najniższej do najwyższej), a nie od najczęstszej. Jeśli kategorii jest dużo i niektóre są bardzo nieliczne, możesz je połączyć, ale napisz, które kategorie połączyłeś i dlaczego. Średnia z kodów wykształcenia („średnie wykształcenie = 2,3”) nie ma sensu. O tym, dlaczego poziom pomiaru decyduje o statystykach, pisze tekst o zmiennych nominalnych, porządkowych i ilościowych.

Braki odpowiedzi w opisie próby

W pytaniach metryczkowych braki zdarzają się najczęściej przy dochodzie, miejscu zamieszkania i płci. Nie ukrywaj ich. Masz dwie możliwości:

• procenty liczone z całej próby (N = 146) z osobnym wierszem „brak odpowiedzi”, wtedy procenty w kolumnie sumują się do 100;
• procenty ważne, liczone tylko z osób, które odpowiedziały (na przykład ze 140), z liczbą braków podaną w notce pod tabelą.

W przykładowych danych 6 osób nie podało miejsca zamieszkania. Mieszkańcy wsi to 37 osób, czyli 25,3% całej próby albo 26,4% osób, które odpowiedziały. Różnica jest niewielka, ale czytelnik musi wiedzieć, którą wersję widzi. Jeśli braków jest dużo, kilkanaście procent lub więcej, to osobna informacja o jakości danych, którą omawia tekst o tym, jak radzić sobie z brakami danych.

Opis próby badawczej - przykład z tabelą

Przykładowe dane: badanie ankietowe pracowników administracji, dobór celowy z elementami doboru według dostępności. Ankietę wypełniło 158 osób, 12 ankiet odrzucono jako niekompletne, próba analityczna liczy 146 osób.

Pod tabelą umieść notkę: „N = 146. Wiek: M = 28,46, SD = 4,73, Mdn = 27,5, zakres 21-44 lata. Procenty liczone z całej próby, ich suma może różnić się od 100 z powodu zaokrągleń”. W tym przykładzie procenty w grupach wieku sumują się do 99,9, a w wykształceniu do 100,1, i to jest w porządku, pod warunkiem że czytelnik zna przyczynę.

Opis słowny do tej tabeli może wyglądać tak:

W badaniu wzięło udział 146 pracowników administracji. Większość stanowiły kobiety (n = 97; 66,4%), mężczyzn było 47 (32,2%), a 2 osoby nie podały płci. Badani byli w wieku od 21 do 44 lat (M = 28,46, SD = 4,73). Rozkład wieku był prawostronnie skośny, połowa badanych nie przekroczyła 27,5 roku, a najliczniejszą grupę stanowiły osoby w wieku 26-30 lat (43,8%). Najwięcej osób miało wykształcenie wyższe licencjackie (43,2%), pozostali w podobnych proporcjach wykształcenie średnie (28,1%) i magisterskie (28,8%). Mieszkańcy miast powyżej i poniżej 100 tys. mieszkańców stanowili po około 35% próby, a mieszkańcy wsi 25,3%. Miejsca zamieszkania nie podało 6 osób.

Zwróć uwagę, że tekst nie przepisuje całej tabeli, tylko wskazuje najważniejsze proporcje i to, co z nich wynika. Zapis liczb jest polski: przecinek dziesiętny, symbole statystyczne zgodne z APA. Ogólne zasady zapisu wyników opisuje tekst APA 7: jak zaraportować wynik testu, a budowę samej tabeli tekst o tym, jak zbudować tabelę wyników w APA 7.

Cechy związane z tematem pracy

Poza metryczką opisz te cechy próby, które mają znaczenie dla problemu badawczego: staż pracy w badaniu o wypaleniu, rok studiów w badaniu o stresie egzaminacyjnym, czas od diagnozy w badaniu pacjentów. Zasady są te same co przy wieku, ale takie zmienne są zwykle jeszcze bardziej skośne, więc mediana i rozstęp międzykwartylowy bywają tu ważniejsze od średniej.

W przykładowych danych staż pracy na obecnym stanowisku wynosił od 0 do 15 lat (M = 3,70, SD = 2,78). Mediana to 3 lata, a połowa badanych miała staż od 2 do 5 lat (IQR = 3). Skośność 1,15 pokazuje, że większość osób pracowała krótko, a kilka znacznie dłużej. Dziewięć osób pracowało na stanowisku krócej niż rok i w bazie mają wpisane 0. Taki szczegół warto wyjaśnić, żeby czytelnik nie wziął zera za brak danych.

Jeśli zmienna z tej grupy będzie potem dzieliła próbę na porównywane grupy (na przykład staż do 3 lat i powyżej 3 lat), w opisie próby podaj od razu liczebność każdej z nich. Czytelnik wcześniej zobaczy, czy grupy nie są zbyt nierówne.

Ile osób zaproszono, ile odpowiedziało, ile przeanalizowano

Liczba osób, które wypełniły ankietę, i liczba osób w analizach to często dwie różne liczby. Opisz każdy etap: ile osób rozpoczęło ankietę, ile ankiet odrzucono i z jakiego powodu, ile zostało. W przykładzie: 158 osób wypełniło ankietę, 12 ankiet odrzucono jako niekompletne, do analiz weszło 146 osób. Jeśli w kolejnych analizach liczebność spada z powodu braków w poszczególnych pytaniach, podawaj N przy każdej tabeli. Recenzent, który zobaczy N = 146 w opisie próby i N = 139 w tabeli korelacji, oczekuje wyjaśnienia.

Gdy porównujesz grupy

Jeśli hipotezy dotyczą różnic między grupami, na przykład pracownikami z krótkim i długim stażem, pokaż charakterystykę każdej grupy osobno, w kolumnach obok siebie. Czytelnik zobaczy wtedy, czy grupy różnią się tylko badaną cechą, czy także wiekiem albo płcią. Gdy różnice w cechach demograficznych są duże, możesz je sprawdzić testem (chi-kwadrat dla płci, test t albo U Manna-Whitneya dla wieku) i uwzględnić przy interpretacji wyników.

Czego unikać w opisie próby

• Podawania samej liczebności bez cech demograficznych albo pominięcia sposobu doboru.
• Wykresu kołowego dla każdej zmiennej metryczkowej. Jedna tabela zbiorcza jest czytelniejsza niż pięć wykresów.
• Średniej z kodów zmiennych nominalnych i porządkowych.
• Nadmiernej precyzji, na przykład wieku z czterema miejscami po przecinku.
• Pomijania braków odpowiedzi, przez co liczebności w kolejnych tabelach nie sumują się do N.
• Opisywania w charakterystyce próby zmiennych zależnych z hipotez. Wyniki skal i odpowiedzi na pytania merytoryczne należą do części z wynikami.
• Określania próby jako reprezentatywnej, gdy była dobrana nielosowo.

Charakterystyka próby z tabelą częstości i statystykami wieku jest stałym elementem raportu w pakiecie „Podstawowy”. Zakres analiz do własnych danych sprawdzisz w kreatorze wyceny, a sposób przetwarzania i usuwania danych opisuje strona jak działa system.

Najczęstsze pytania

Co powinna zawierać charakterystyka badanej próby?

Liczebność próby, sposób doboru, liczbę odrzuconych ankiet i rozkład podstawowych cech: płci, wieku, wykształcenia, miejsca zamieszkania oraz cech związanych z tematem, na przykład stażu pracy. Najwygodniej zebrać je w jednej tabeli i opisać w dwóch, trzech akapitach.

Jak opisać wiek badanych w pracy magisterskiej?

Podaj zakres, średnią i odchylenie standardowe, na przykład: w wieku od 21 do 44 lat (M = 28,46, SD = 4,73). Przy skośnym rozkładzie dodaj medianę. Przedziały wieku mogą uzupełnić opis, ale nie zastępują średniej.

Czy procenty w opisie próby muszą sumować się do 100?

Po zaokrągleniu mogą dawać 99,9 albo 100,1 i jest to dopuszczalne. Dodaj wtedy w notce pod tabelą informację, że różnica wynika z zaokrągleń. Jeśli suma odbiega bardziej, sprawdź, czy nie pominąłeś braków odpowiedzi.

Gdzie w pracy umieścić opis badanej grupy?

Najczęściej jako ostatni podrozdział rozdziału metodologicznego albo na początku rozdziału z wynikami. Oba rozwiązania są poprawne. Wybierz to, którego oczekuje promotor, i nie powtarzaj opisu w dwóch miejscach.

Co zrobić, gdy część osób nie podała płci lub wieku?

Pokaż to w tabeli jako osobny wiersz „brak odpowiedzi” albo podaj procenty ważne i liczbę braków w notce. Nie usuwaj tych osób z całej analizy tylko z powodu braku w metryczce, jeśli ich pozostałe odpowiedzi są kompletne.